Blog

BEŞARET “THE ANNUNCIATION” – LEONARDO DA VINCI

Beşaret, Arapça “müjde, iyi haber” anlamlarına gelen bir sözcüktür. İsminden de anlaşılacağı gibi Leonardo da Vinci’nin eserinin konusu bir müjdelemedir. Hristiyan inancının önemli konularından biri olan İsa’nın mucizevi varoluşunun Meryem’e bildirilmesi sanat tarihinde beşaret konulu eserler ile sıkça yer alır.

Bakire bir musevi genç kadın olan Meryem’in melek Cebrail ile karşılaşması ve İsa’ya hamile olduğunun kendisine bildirilmesi beşaret konulu eserlerin odak noktasını oluşturur. Luka İncili’ne göre dindar bir geç kadın olan Meryem evinde dua ederken karşısında Tanrı’nın elçisi melek Cebrail belirir. Cebrail Meryem’i selamlayarak kendisine Tanrı katında övülmüş ve kadınların en kutsalı olduğunu ve doğuracağı İsa isimli çocuğun Tanrı’nın oğlu olduğunu açıklar.

Beşaret konusu sanat tarihinde hemen her eserde son derece tipik ögeler ve temel semboller kullanılarak resmedilmiştir. Leonardo da Vinci’nin eseri de bu ögeler ve sembolleri beklenen şekilde kullanır:

1) Beşaret eserlerinde Meryem önünde, elinde veya yanında bir kitap ile, genelde oturmuş veya diz çökmüş şekilde resmedilir. Söz konusu kitap Hristiyanlık öncesi öğretilerin yer aldığı Eski Ahit, yani Museviler’in Tanah’ıdır (İsa’nın gelişi ile Yeni Ahit yani İncil ortaya çıkacaktır). Bu eserde Meryem koltukta oturmakta ve önündeki sehpa üzerindeki kitabı okumakta iken resmedilmiştir. Önünde aniden beliren Cebrail karşısında Meryem’in şaşkınlığı havaya kalkmış sol eli ile yansıtılır.

2) Beşaret temalı eserlerde genelde mekan olarak Meryem’in yatak odası tercih edilirken bu eserde Meryem’in odasının önündeki bahçe betimlenmiştir. Resmin en sağındaki kapıdan Meryem’in yatak odası ve yatağının bir kısmı görünmektedir. Bu kısmi görünüm eserde farklı yönde bir derinlik sağlar.

3) Solda görülen Cebrail, Meryem karşısında diz çökmüş, ona Tanrı’nın müjdesini iletmektedir. Geniş, renkli kanatları ve canlı renkli giysileri ile Cebrail Rönesans dönemi eserlerinde kolaylıkla ayırt edilebilir bir melektir. Tüm melekler gibi Cebrail de cinsiyetsiz, genç bir kadınla yeni ergen bir erkek arası bir görünümde resmedilmiştir.

4) Cebrail’in elinde yer alan beyaz zambak dalı Meryem’in el değmemişliği, temizliği ve bekaretini simgeler. Beşaret konulu resimlerin hemen hepsinde Cebrail’in elinde veya bir vazo içinde bir beyaz zambak demetine rastlamak olasıdır.

5) Beşaret resimlerinin bir başka temel ögesi Hristiyanlık’taki üçlemenin üçüncü ögesi olan Kutsal Ruh’tur. Kutsal Ruh sanat eserlerinde hep bir beyaz güvercin/kumru görünümü ile betimlenir. Meryem’in üzerine doğan Kutsal Ruh onun hamile kalmasını sağlamıştır. Dolayısıyla eserlerde Meryem’e doğru uçan bir beyaz güvercin görmek olasıdır. Fakat bu eserde ressam bu sembolü kullanmamayı seçmiştir.

Normalde eserin arka planındaki görünümün Kudüs’ün kurak çöl manzarası olması beklenir. Fakat, ressam arka planda kendi tanıdığı ve bildiği İtalya’nın Toskana bölgesinin yeşil tepeleri ve ağaçlıklarını resmetmiştir. Geriye doğru etkili bir derinlik sunan manzara, ağaçlar ve teperlerle süslenmiştir ve bulanık, belirsiz sınırları seyirciye çok uzak mesafelere uzanan bir yanılsama sunar. Leonardo’nun perspektif, atmosfer olayları ve gün ışığının nesneler üzerindeki etkisi üstüne yapmış olduğu çalışmaların sonuçları resmin bu detaylarında görülmektedir.

Eserde ikonografik (dini açıdan önem taşıyan kavramları simgeleyen) ögeler dışında esere özgü ayrıntılar da bulunmaktadır. Örneğin Meryem’in önünde yer alan mermer tabla aslında Leonardo’nun eseri yaptığı yıllarda stüdyosunda çırağı olarak çalıştığı ressam Verrocchio’nun üzerinde çalıştığı bir lahit mezarın görünümdedir. Verrocchio bu mezarı Floransa’nın zengin ve güçlü ailesi Medici’lerden Piero ve Giovanni di Medici için tasarlamıştır. Bununla birlikte eserin Leonardo’nun çıraklık yıllarından kalma olduğu, hatta eserin bazı kısımlarının ve temelinin ustası Verrocchio tarafından boyanmış olduğu tahmin edilmektedir. Leonardo’nun ustasından farklı tarzı eserin birçok noktasında, özellikle de Cebrail figüründe dikkat çeker. Leonardo’nun yumuşak fırça dokunuşları ve hatları buğulu bir görünüm verecek şekilde birbirine karıştırdığı tarzı “sfumato” bu eserde yavaş yavaş kendini göstermeye başlamıştır.

Konum: Uffizi Galerisi “Galleria degli Uffizi”, Floransa
Tarih: 1472 – 1475
Dönem: Rönesans
Alt Grup: Yüksek Rönesans “High Renaissance”

5 Yorum

  1. ptaah 1 Mayıs 2012   23:39 Cevapla

    İlgimi çeken bazı detaylar :
    -Kitabın altındaki tülün ön kısmında M harfi seçiliyor.Medicilerin arması ya da simgesi olabilir mi?
    -Cebrail'in ve Meryem'in hareleri yıldız ve güneş gibi.Genelde rönesans resimlerinde bu şekilde mi resmedilir? Yoksa bu resme mi özgü?
    -Resmin arka tarafında bir deniz kenarı şehri görünüyor.Garip olan ortadaki deniz feneri.Genelde kayalık üzeri resmedilir.Fakat burada deniz yüzeyinde. Özellikle konulmuş gibi.İlginç.
    -Hem Cebrail'in hem de Meryem'in eteklerinin uçlarında 2'şer adet desen var.Fakat bunlar desenden çok Leonardo'nun el yazmalarında gördüğüm yazılara benziyor.Özellikle Cebrail'in eteğinin sol altındaki.
    -Cebrail'in sağ koluna bağlanan kuşağa o dönem resimlerinde hiç denk geldin mi?
    -Sanki ayaklar özellikle resmedilmekten kaçınılmış gibi.Neden acaba?
    -Resme ilk baktığımda rahatsız oldum.Neden olduğumu inceleyince farkettim.Bakışlardaki anormallikler nedeniyle.Meryem kesinlikle Cebrail'in yüzüne değil başının üzerinde bir yere bakıyor.Cebrail ise sanki müjde vermeye değil Meryem'in canını almaya gelmiş gibi bakıyor.İfadesi gerçek anlamda ürkütücü.

  2. Özgün Y. 2 Mayıs 2012   12:12 Cevapla

    Yanıtlar:
    -Tülün ön kısmında bir M harfine ben rastlamadım. Şu ayrıntıya bakmanı öneririm: http://upload.wikimedia.org/wikipedia/commons/thumb/6/6a/L%C3%A9onard_de_Vinci_-_Annonciation.jpg/633px-L%C3%A9onard_de_Vinci_-_Annonciation.jpg
    - Bu resimde haleler biribirinden farklı gibi çizilmiş. TAmamen ressamın üslubu ile ilgili bence, daha koyu renk, daha farklı biçimlerde halelere rastlamak da olası.
    - Arka planın belirli bir Toskana bölgesi manzarası olduğunu tahmin ediyorum.
    - Kumaş uçlarındaki desenleri nasıl fark ettin? Tebrikler. :-)
    - Koldaki kuşağın bir önemi olduğuna inanmıyorum, başka resimlerde de olabilen bir ayrıntı.
    - Ayaklar bazı resimlerde çizilmiyor; tamamen kumaşların uzunluğu ile ilgili, özel bir nedeni yok. Sadece meleklerin genelde ayakları çizilmez (istisnaları da mevcut).
    - Bu resimdeki anormallik bakışlardan çok Meryem'in önündeki mermer tablaya göre duruşu ile ilgili. Bunun daha önceden de eleştirmenler tarafından vurgulandığını biliyorum. OTuruş biçimi ve tablaya göre yer aldığı nokta biraz tutarsız.

  3. İrem 15 Nisan 2016   14:56 Cevapla

    Merhabalar.. Blogunuzu bugün keşfettim ve hediye almışım gibi mutlu oldum.. Ben de bu eserle ilgili şunu biliyorum.. Cebrail kullanıldığı boya malzemesi kurşun içermemesi nedeniyle kızıl ötesi ışık sistemiyle bakıldığında görünmüyormuş.. Doğru mudur?

  4. BÜLENT SEZEN 1 Ağustos 2019   09:43 Cevapla

    Bu resimde hem Meryem'de hem de Cebrail'de yumuşak ve uhrevi bir bakış yok. Hatta resmin her iki karakteri arasında bir gerilim var gibi. Özellikle Meryem'in bakışı, bir melek vasıtasıyla müjde almış bir faninin beklenen bakışı değil. Hatta bu ifade nötr bile değil. Daha çok bir memnuniyetsizlik veya güvensizlik içeriyor gibi. Bu yönleriyle Da Vinci'nin bu çalışmasını oldukça şaşırtıcı buldum.

    • Sanata Başla! 1 Ağustos 2019   10:57 Cevapla

      Bulent Bey,

      Meryem’in mujde sirasindaki duygusal tepkileri farkli kaynaklarda ”dehsete dusmus”, ”korkmus”, ”sasirmis” ve ”supheci bicimde sorgulamis” olarak karsimiza cikar. Dolayisiyla burada Meryem’in önunde birden beliriveren bir dunyadisi varlik karsisinda neseli tepkiler vermesini beklemiyoruz. Fakat ressamlarin ciddi bir kismi Meryem’i oldukca pasif ve kabullenir sekilde betimlemeye egilimlidir. Yine de bu eserde Meryem’in havaya kalkmis elinden bir saskinlik ifadesi sundugunu yakalayabiliriz.

      Butun bunlarin yani sira, Bizden yuzyillar oncesinde yasamis insanlarin duygusal tepkileri maalesef gunumuzun beklenen tepkileri ile ortusmeyebilir. Ressamlar belirli duygulari farkli gorunumlerle ifade edebirler. Ozellikle gulumsemek gibi duygu ifadelerinden o dönemde kati bir bicimde kacinildigini biliyoruz. Dolayisiyla bugunku yargi yontemlerimizle eseri analiz etmek bazen beklenen sonuclari vermeyebilir.

Yorum bırakın

E-posta adresiniz yorumda görüntülenmeyecektir.

You may use these HTML tags and attributes:

<a href="" title=""><abbr title=""><acronym title=""><b><blockquote cite=""><cite><code><del datetime=""><em><i><q cite=""><strike><strong> 

error: Icerik kopyalanamaz!